Anicka van Emden: ‘Topsport stond altijd op nummer één’

door Redactie09 augustus 2017

Van een bronzen medaille op de Olympische Spelen in Rio tot radiologisch laborant in het ziekenhuis. Beide dromen van Anicka van Emden kwamen uit, doordat ze jarenlang haar leven als topjudoka combineerde met haar studie en later werk in het ziekenhuis. ‘Daar heb ik nu profijt van.’

Jarenlang behoorde Van Emden tot de internationale top van het judo. De 30-jarige Haagse boekte meerdere groten successen. In 2011 en 2013 pakte ze in de categorie tot 63 kilogram brons bij de wereldkampioenschappen. Op EK’s stond ze drie keer op het podium; zilver in 2011 en brons in 2014 en 2016. Ook won ze 29 medailles op de World Tour.

Haar absolute hoogtepunt kwam echter pas aan het einde van haar carrière. Op de Olympische Spelen van Rio de Janeiro moest het allemaal gebeuren. Jaren had ze getraind om in de Braziliaanse stad te pieken. Een traject vol hoogte- en dieptepunten ging eraan vooraf.

Brons

Op 9 augustus 2016 vielen alle puzzelstukjes in elkaar. In de kwartfinales ging het nog even mis tegen Clarisse Agbegnenou uit Frankrijk. De Nederlandse werd uitgeschakeld voor de strijd om de gouden en zilveren medaille, maar Van Emden vocht zich terug. Via de herkansingen plaatste ze zich uiteindelijk voor de wedstrijd om het brons.

‘Topsport heeft mijn leven verrijkt. Maar er is meer in het leven dan judo’

In dat duel was de Braziliaanse Mariana Silva haar tegenstandster op de tatami, de judomat. In een kolkende Carioca Arena namen de twee het tegen elkaar op. De lokale favoriete werd luidkeels aangemoedigd door het Braziliaanse publiek. Totdat Van Emden met een rugworp Silva op haar zij gooide: een yuko. 1-0 voor de Nederlandse. Het werd muisstil. Van Emden hield haar kleine voorsprong vast en de tijd tikte weg: drie, twee, één. Daar was de gong. Van Emden had een bronzen medaille gewonnen! Daarmee zette ze de kroon op haar carrière.

“Ik ben zo blij. De laatste acht jaar was dit het enige wat ik wilde”, zei een geëmotioneerde Van Emden na afloop tegen de pers. “Nu heb ik hem gewoon. Ik geloof het bijna niet.”

Radiologisch laborant

Na een paar maanden goed te hebben nagedacht besloot ze in januari van dit jaar, vier maanden na het sprookje van Rio, een einde te maken aan haar sportloopbaan. “Eigenlijk was het geen hele moeilijke beslissing. Maar ik heb mezelf de tijd gegeven om van gedachten te veranderen. Ik heb ‘gewoon’ mijn gevoel gevolgd en mijn gevoel zegt al een tijdje dat de cirkel rond is nu mijn olympische droom werkelijkheid is geworden”, schreef ze op haar website. “Topsport heeft mijn leven verrijkt. Maar er is meer in het leven dan judo, bovendien heb ik onlangs de pensioengerechtigde leeftijd van dertig jaar bereikt. Het is mooi geweest. Een mooier einde van mijn judocarrière had ik me niet kunnen wensen!”

Van Emden besloot zich vanaf dat moment volledig te focussen op haar maatschappelijke carrière als radiologisch laborant in het Haaglanden Medisch Centrum. De jaren ervoor had ze beide loopbanen steeds gecombineerd. Gedurende haar topsportcarrière werkte ze twaalf uur per week in het ziekenhuis om zichzelf te ontwikkelen en was ze al bezig met de toekomst. “Dat ik beide zaken jarenlang heb gecombineerd, daar heb ik nu profijt van.”

Waar andere sporters hun carrière afsluiten en zich dan pas focussen op hun leven na de topsport, was Van Emden er al jaren mee bezig. “Iedere persoon is anders. Elke persoon heeft andere behoeftes. Sommige topsporters willen juist honderd procent gefocust zijn op hun sport en geen afleidingen van buiten hebben. Dat is prima. Ik vond het juist heel fijn om naast het judo met iets anders bezig te zijn. Als je puur en alleen met je sport bezig bent, word je wereld wel erg klein. Daarnaast is judo geen sport waar je miljonair van wordt, dus ik vond het belangrijk om mezelf maatschappelijk te ontwikkelen met het oog op de toekomst.”

‘Op jonge leeftijd denk je soms dat je energie hebt voor twee en blijf je maar doorgaan’

Op de vraag of de combinatie negatieve gevolgen heeft gehad voor haar sportcarrière is Van Emden duidelijk. “Nee, dat denk ik niet. Uiteindelijk is topsport niet alleen maar een kwestie van hard trainen. Om tot goede prestaties te komen, moet je ook fysiek en mentaal goed in je vel zitten. Ik was niet gelukkig geworden als ik alleen maar met mijn sport bezig zou zijn geweest. Ik was juist gelukkig, omdat ik er nog wat naast deed.”

Rust

Van Emden raadt talenten, die hun sport combineren met een maatschappelijke carrière, aan om goed te blijven letten op hun lichaam. “Als je twee loopbanen combineert kan het weleens voorkomen dat je de arbeid-rust-verhouding uit het oog verliest. Dat is zeker een valkuil. Op jonge leeftijd denk je soms dat je energie hebt voor twee en blijf je maar doorgaan. Het is belangrijk om ook voldoende rust te pakken, zeker na een zware training of inspanning. Naarmate je ouder wordt, leer je je lichaam steeds beter kennen en krijg je steeds beter door wanneer je even toe bent aan een rustperiode.”

De voormalig judoka geeft toe dat zij gedurende haar loopbaan ook periodes had waarin het even te veel werd. “Natuurlijk is de combinatie bij mij ook niet altijd even vlekkeloos verlopen, maar van dat soort momenten leer je alleen maar. Toen ik aan mijn hbo-opleiding begon, was ik zeventien jaar. In die tijd zat ik nog bij de junioren en ging ik niet zo vaak naar het buitenland. Destijds waren beide carrières prima te combineren. In 2008 brak ik door bij de senioren en werden er steeds vaker trainingskampen georganiseerd buiten Nederland. Vanaf dat moment werd het weleens teveel.”

Van Emden vervolgt: “Ik had soms periodes dat ik erg moe werd. Als je dat gevoel vaker hebt, ga je nadenken hoe dat kan komen. Ik ben mijn werkschema’s gaan bekijken en kwam erachter dat ik eigenlijk te veel hooi op mijn vork nam. Ik heb toen besloten om minder te gaan werken in het ziekenhuis. Al snel ging het beter en had ik meer energie over. De boodschap die ik jonge talenten wil meegeven is: luister goed naar je lichaam, doe de dingen waar je je goed bij voelt, maar houd altijd in je achterhoofd dat je sportloopbaan op één staat.”

Ondanks het feit dat Van Emden jarenlang haar topsport- en maatschappelijke carrière combineerde, stond ook bij haar één ding vast. Het judo stond overduidelijk op de eerste plaats in haar leven. “Mijn maatschappelijk carrière was iets wat ik ernaast deed, maar alleen als het kon.”

Duidelijkheid

Volgens Van Emden kan je een topsportloopbaan prima combineren met een maatschappelijk carrière. Wel is het van belang dat je tegen de mensen in je omgeving heel duidelijk bent. “Je kunt beide carrières alleen combineren onder bepaalde voorwaarden. Ik had geluk met een flexibele werkgever. Dat heb je ook nodig. Als topsporter moet je namelijk vaak trainen of naar het buitenland voor een trainingskamp of toernooi. Als een werkgever of studiebegeleider je dan niet laat gaan, heb je een probleem. Dat moet je niet hebben.”

‘Ik heb mijn opleiding ook moeten spreiden over een aantal jaar, omdat het binnen de reguliere vier jaar gewoon niet lukte. Dat is niet erg’

“Ook tijdens mijn studie werd er altijd goed met me meegedacht. Ik had een topsportcoördinator die duidelijk rekening met mij hield. Als ik vanwege een groot toernooi mijn tentamens niet kon maken, mocht ik ze op een later tijdstip inhalen, zonder dat ik een herkansing verspeelde. Dat soort zaken zijn essentieel. Als een opleiding niet flexibel is en verwacht dat je bij tachtig procent van de lessen en alle toetsen aanwezig bent, moet je jezelf afvragen of die studie wel bij jou past. Misschien moet je het dan juist wel even uitstellen en een paar jaar later met de opleiding beginnen”, aldus Van Emden.

“Ik heb mijn opleiding ook moeten spreiden over een aantal jaar, omdat het binnen de reguliere vier jaar gewoon niet lukte. Dat is niet erg, maar maak voor jezelf gewoon goede keuzes. Het is helemaal geen doel op zich om binnen vier jaar afgestudeerd te zijn. Als je maar op een gegeven moment dat diploma in handen hebt. Dat is het allerbelangrijkste.”

Bespreekbaar

Ook benadrukt ze dat het belangrijk is dat je altijd met mensen praat als je ergens mee zit. “Als je ergens niet zo goed uitkomt of je weet niet hoe je de juiste planning maakt om beide zaken te combineren, schroom vooral niet om het te vragen. Ga naar je coach, studieloopbaanbegeleider of werkgever en maak dingen bespreekbaar. Het is belangrijk dat de mensen om je heen weten wat er in je omgaat, zodat ze er alles aan kunnen doen om je te helpen. Vaak is het makkelijker om samen tot een oplossing voor een probleem te komen, dan dat je het alleen probeert.”

‘Bepaalde dingen, zoals een sportcarrière, kun je niet je hele leven lang doen om geld te verdienen. Probeer dus altijd iets achter de hand te hebben’

“Als talent doe je er natuurlijk alles aan om het beste uit jezelf naar boven te halen. Ik heb er altijd alles aan gedaan om zo goed mogelijk te worden in judo. Meer dan je best, kun je niet doen. Als je hard werkt, kun je veel bereiken. Soms zelfs meer dan je denkt. Toch is het belangrijk om je niet blind te staren op één ding. Houd in je achterhoofd dat er altijd meer is en probeer je zo breed mogelijk te ontwikkelen. Bepaalde dingen, zoals een sportcarrière, kun je niet je hele leven lang doen om geld te verdienen. Probeer dus altijd iets achter de hand te hebben. De belangrijkste les die ik wil meegeven is: een maatschappelijke carrière opbouwen, is iets waar je in de toekomst altijd profijt van gaat hebben.”

Terug naar boven